Eigenaarschap ontstaat niet door het te vragen

“Kunnen jullie niet wat meer eigenaarschap nemen?”

Het klinkt logisch. Redelijk zelfs.
Maar het is misschien wel één van de meest ineffectieve interventies in organisaties.

Want eigenaarschap is geen knop die je bij mensen aanzet.
Het is een reactie. Op de context waarin iemand zich bevindt.

Als eigenaarschap ontbreekt, is dat zelden omdat mensen het niet willen.
Het is omdat iets in het systeem het ontmoedigt.

Denk aan:

• Besluiten die toch weer “hogerop” worden teruggedraaid

• Onduidelijkheid over rollen en verantwoordelijkheden

• Een cultuur waarin fouten impliciet worden afgestraft

• Leiders die zeggen “pak ruimte”, maar ingrijpen zodra het spannend wordt

In zo’n context is minder eigenaarschap geen probleem.
Het is logisch gedrag.

Wat we vaak doen, is mensen aanspreken op iets wat het systeem onmogelijk maakt.
We vragen moed, maar organiseren controle.
We vragen initiatief, maar belonen conformiteit.

En dan zijn we verrast dat eigenaarschap uitblijft.

Echt eigenaarschap ontstaat pas wanneer drie dingen kloppen:

• Helderheid – waar ben jij écht van?

• Ruimte – mag jij hier ook daadwerkelijk op handelen?

• Veiligheid – wat gebeurt er als het niet perfect gaat?

Zonder die drie wordt eigenaarschap een risico.
En mensen zijn niet irrationeel - ze voelen dat haarfijn aan.

De vraag is dus niet:
“Waarom nemen zij geen eigenaarschap?”

Maar eerder:
“Wat in onze manier van werken maakt het logisch dat ze het níet doen?”

Dat vraagt iets anders van leiderschap.
Minder sturen op gedrag.
Meer kijken naar de patronen die gedrag vormen.

Want als de context verandert, volgt gedrag vanzelf.

Reflectievraag:
Waar vraag jij eigenaarschap, maar organiseer je het tegenovergestelde?